غرل ۱۳۵ حافظ غزل عاشقانه و عارفانه‌ای است که ظاهرا می‌تواند عذرخواهی حافظ از معشوقی یا همسری باشد که دیری او را رها کرده و رفته است، و اکنون «مهر او» به حافظ امید می‌دهد که «بنای عهد قدیم» آنها استوار خواهد شد. دوستانی که «عهد قدیم» را به عهد الست و پیمان پروردگار با آفریدگان تفسیر کرده‌اند حال و هوای کلی این غزل را که عارفانه نیست و عاشقانه است – در نظر نیاورده‌اند. با فال و فیلم همراه باشید تا بیشتر از این غزل دلنشین و زیبا بهره مند شوید.

متن غزل ۱۳۵ حافظ

چو باد عزم سر کوی یار خواهم کرد
نفس به بوی خوشش مشکبار خواهم کرد

🌹🌹🌹
به هرزه بی می و معشوق عمر می‌گذرد
بطالتم بس از امروز کار خواهم کرد

🌹🌹🌹
هر آبروی که اندوختم ز دانش و دین
نثار خاک ره آن نگار خواهم کرد

🌹🌹🌹
چو شمع صبحدمم شد ز مهر او روشن
که عمر در سر این کار و بار خواهم کرد

🌹🌹🌹
به یاد چشم تو خود را خراب خواهم ساخت
بنای عهد قدیم استوار خواهم کرد

صبا کجاست که این جان خون گرفته چو گل
فدای نکهت گیسوی یار خواهم کرد

🌹🌹🌹
نفاق و زرق نبخشد صفای دل حافظ
طریق رندی و عشق اختیار خواهم کرد

شرح واژگان دشوار غزل شماره ۱۳۵ حافظ

• باد : باد صبا، قاصد عاشقان که بوی خوش معشوق را می‌آورد.
• به هرزه : بیهوده، باطل و بی‌فایده.
• بطالت : تنبلی، بیکاری، بی‌حاصلی.
• نگار : معشوق، محبوب.
• شمع صبحدم : صبح (به اضافه تشبیهی) یا خورشید (به اضافه تخصیصی).
• مهر او : محبت و توجه معشوق (که به معنی خورشید نیز اشاره دارد).
• خراب : مست، از خود بی‌خود (در اینجا کنایه از مستی عشق).
• عهد قدیم : پیوند و پیمان دیرینه عاشقانه (که ازلی و ابدی است).
• صبا : باد صبا، پیک عاشقان که بوی گیسوی یار را می‌آورد.
• نکهت : بوی خوش، عطر (گیسوی معشوق).
• خون گرفته (چو گل) : جانِ رنج‌دیده و خون‌آلود از فراق (مانند گل که سرخ است).
• نفاق و زرق : ریا، دورویی و تظاهر زاهدانه.
• رندی : آزادگی، بی‌بندوباریِ عاشقانه در برابر زهد ریاکارانه.
• طریق : راه و روش.
• اختیار کردن : برگزیدن، انتخاب کردن.

معنی بیت به بیت غزل ۱۳۵ حافظ

چو باد عزم سر کوی یار خواهم کرد
نفس به بوی خوشش مشکبار خواهم کرد

۱- باد در اینجا باید باد صبا – قاصد عاشقان – باشد که همواره بوی خوش معشوق را می‌آورد، و چون راهی به کوی معشوق دارد، حافظ می‌خواهد باد صبا به کوی یار برود .

به هرزه بی می و معشوق عمر می‌گذرد
بطالتم بس از امروز کار خواهم کرد

۲- به‌هرزه، یعنی باطل و بی‌فایده، و بطالت هم یعنی تنبلی و بی‌کارگی، و کار در اینجا عاشقی و تلاش برای رسیدن به معشوق است.

هر آبروی که اندوختم ز دانش و دین
نثار خاک ره آن نگار خواهم کرد

۳- کسی که عالم مدرسه است و به دین‌داری شهرت دارد، این شهرت برای او آبرویی است، اما حافظ که می‌خواهد در پی معشوق برود، نگران نیست که چنان آبرویی را از دست بدهد. چنان آبرویی مطابق بیت آخر به نفاق و زهد، آمیخته است.

چو شمع صبحدمم شد ز مهر او روشن
که عمر در سر این کار و بار خواهم کرد

۴- شمع صبحدم را اگر اضافه تشبیهی بگیریم، به معنی صبح است و اگر اضافه تخصیصی بدانیم، خورشید است. مهر او، یعنی توجه و محبت معشوق – و مهر به معنی خورشید را نیز به ذهن می‌آورد – برای من مثل صبح یا مثل آفتاب روشن است که به دنبال معشوق خواهم رفت. حتماً این کار را می‌کنم. معنی دیگر «شمع صبحدم»، شمعی که دارد تمام می‌شود، در اینجا مورد نظر حافظ نبوده است.

به یاد چشم تو خود را خراب خواهم ساخت
بنای عهد قدیم استوار خواهم کرد

۵- خراب یعنی مست – و تناقض خراب با ساخت در معنی بیت اثری ندارد – من با یاد چشم زیبای تو مست خواهم بود – نیازی به مستی از باده ندارم؟ – و پیوند دیرینه خود را با تو بار دیگر استوار می‌کنم.

صبا کجاست که این جان خون گرفته چو گل
فدای نکهت گیسوی یار خواهم کرد

۶- صبا که پیک عاشقان است، بوی معشوق را می‌آورد و پیام عاشق را به معشوق می‌رساند. نکته‌ای است که اگر بیاید و بوی زلف معشوق را بیاورد، من جان خود را فدای آن بوی خوش خواهم کرد، جانی را که از هم فراق خون خورده و به رنگ گل سرخ درآمده است.

نفاق و زرق نبخشد صفای دل حافظ
طریق رندی و عشق اختیار خواهم کرد

۷- در غزل حافظ مکرّر رندی در کنار عشق و عشق در کنار رندی می‌آید و عاشقی و رندی از هم جدا نیست و این رندی مقابله با ملامت‌گران است. نقطه مقابل رندی هم با زهدی ریاکارانه است. یا بی ذوقی و درنیافتن عشق، و زاهد ار راه به رندی نبرد معذور است. نفاق و زرق همان ریا زاهدانه یا زهد ریاکارانه است. حافظ، آبروی حاصل از دین‌داری و علم مدرسه‌ای را فدای عشق می‌کند.

منبع این بخش: نقد و شرح غزل‌های حافظ از محمد استعلامی

تفسیر فال غزل ۱۳۵ برای نیات مختلف

هشدار، فال حافظ جنبه سرگرمی دارد و نباید ملاک تصمیمات مهم زندگی باشند.