غزل ۱۸۱ حافظ، سروده‌ای عاشقانه درباره دلبستگی عمیق به معشوق، بی‌قراری عاشق و دشواری رسیدن به محبوب است. شاعر در این غزل از عشقی سخن می‌گوید که با وجود تمام سختی‌ها، حاضر نیست از آن دست بکشد. با این مقاله از فال و فیلم همراه باشید تا اطلاعات بیشتری در مورد این موضوع کسب کنید.
لیست محتوای این مقاله
متن کامل شعر
بعد از این دست من و دامن آن سرو بلند
که به بالای چمان از بن و بیخم برکند
حاجت مطرب و می نیست تو برقع بگشا
که به رقص آوردم آتش رویت چو سپند
هیچ رویی نشود آینه حجله بخت
مگر آن روی که مالند در آن سم سمند
گفتم اسرار غمت هر چه بود گو می‌باش
صبر از این بیش ندارم چه کنم تا کی و چند
مکش آن آهوی مشکین مرا ای صیاد
شرم از آن چشم سیه دار و مبندش به کمند
من خاکی که از این در نتوانم برخاست
از کجا بوسه زنم بر لب آن قصر بلند
باز مستان دل از آن گیسوی مشکین حافظ
زان که دیوانه همان به که بود اندر بند
بررسی معنی کلمات دشوار در غزل ۱۸۱ حافظ
برای درک بهتر شعر حافظ، ابتدا بهتر است با معنی واژه‌ها و ترکیب‌های ادبی آن آشنا شویم. در جدول زیر، مهم‌ترین کلمات دشوار این غزل را به زبان ساده توضیح داده‌ایم.
معنی بیت به بیت غزل ۱۸۱ حافظ
در این قسمت، هر بیت را جداگانه بررسی می‌کنیم تا مفهوم و منظور حافظ از تصویرهای عاشقانه و استعاره‌های ادبی آن روشن‌تر شود.
بیت اول
بعد از این دست من و دامن آن سرو بلند
که به بالای چمان از بن و بیخم برکند
معنی بیت:
حافظ می‌گوید از این پس دست از دامان آن معشوق بلندبالا برنمی‌دارم؛ همان محبوبی که با قد و قامت زیبا و رفتار دلنشین خود، مرا از ریشه دگرگون کرده و اختیار و آرامشم را گرفته است. با وجود تمام رنج‌هایی که از عشق او می‌کشم، همچنان به او دل‌بسته‌ام و قصد جدایی ندارم.
بیت دوم
حاجت مطرب و می نیست تو برقع بگشا
که به رقص آوردم آتش رویت چو سپند
معنی بیت:
ای محبوب، نیازی به موسیقی و شراب نیست؛ کافی است چهره زیبایت را آشکار کنی تا شور و شادی وجودم را فرا بگیرد. زیبایی آتشین روی تو چنان مرا بی‌قرار می‌کند که مانند دانه‌های اسفند روی آتش، از شوق به جنب‌وجوش درمی‌آیم.
بیت سوم
هیچ رویی نشود آینه حجله بخت
مگر آن روی که مالند در آن سم سمند
معنی بیت:
هیچ عاشقی به خوشبختی و بخت نیک دست پیدا نمی‌کند، مگر آنکه در برابر معشوق خود فروتنی کند و نهایت ارادت و احترامش را نشان دهد. حافظ در این بیت، بوسیدن سُم اسب معشوق را نمادی از کوچک شمردن خود در برابر محبوب و امید به رسیدن به سعادت می‌داند.
بیت چهارم
گفتم اسرار غمت هر چه بود گو می‌باش
صبر از این بیش ندارم چه کنم تا کی و چند
معنی بیت:
به خود گفتم هرچه از راز غم و اندوه عشق تو در دل دارم، بگذار آشکار شود و دیگر پنهانش نکنم. دیگر توان تحمل این همه دوری و رنج را ندارم. تا چه زمانی باید صبر کنم و با این بی‌قراری کنار بیایم؟ خستگی و دلتنگی چنان بر من غلبه کرده که دیگر تاب شکیبایی ندارم.
بیت پنجم
مکش آن آهوی مشکین مرا ای صیاد
شرم از آن چشم سیه دار و مبندش به کمند
معنی بیت:
ای صیاد و ای روزگار، معشوق زیبای مرا از میان نبر و او را گرفتار دام دیگران نکن. به خاطر چشمان سیاه و زیبایش هم که شده، از شکار کردن و به بند کشیدنش دست بردار. حافظ در این بیت از محبوب خود با لطافت و مهربانی یاد می‌کند و نگران گرفتار شدن اوست.
بیت ششم
من خاکی که از این در نتوانم برخاست
از کجا بوسه زنم بر لب آن قصر بلند
معنی بیت:
من آن‌قدر در برابر آستان محبوب فروتن و ناتوانم که حتی توان برخاستن از خاک درگاه او را ندارم. با چنین جایگاه و حال و روزی، چگونه می‌توانم به بلندی و شکوه قصر او برسم و بر آن بوسه بزنم؟ شاعر از فاصله و تفاوت جایگاه خود با معشوق سخن می‌گوید و ناتوانی خود را در رسیدن به او بیان می‌کند.
بیت هفتم
باز مستان دل از آن گیسوی مشکین حافظ
زان که دیوانه همان به که بود اندر بند
معنی بیت:
حافظ از معشوق می‌خواهد دلش را از زلف سیاه و زیبای خود جدا نکند؛ زیرا عاشقی که گرفتار عشق شده، بهتر است همچنان در بند محبوب باقی بماند. او اسارت در زنجیر عشق را به آزادی بدون معشوق ترجیح می‌دهد و نمی‌خواهد از این دلبستگی رها شود.
منبع این بخش: نقد و شرح غزل‌های حافظ، نوشته محمد استعلامی.
تعبیر فال حافظ غزل ۱۸۱ برای نیت‌های مختلف
در جدول زیر، برداشت فال این غزل را برای نیت‌های گوناگون بررسی کرده‌ایم. این تعبیرها بر اساس مفاهیم اصلی شعر و پیام کلی آن نوشته شده‌اند.
گفت‌وگو درباره این مطلب
پرسش یا تجربه‌ات را با ما و دیگر خوانندگان در میان بگذار.
اولین دیدگاه این مطلب را تو بنویس.