هیچکس پس از بیدار شدن از خوابی که در آن جن دیده است، خوشحال نخواهد بود. تعبیر خواب جن و جنبههای مختلف آن ذهن بیننده را برای ساعتها یا حتی روزها درگیر خود میکند. در فرهنگ اسلامی، جن موجودی است دارای عقل، اختیار و قدرت که از آتش آفریده شده و مانند انسان تکلیف دارد، اما تعبیر خواب جن تقریباً هیچگاه به معنای حضور واقعی جن در زندگی شما نیست. در عوض، این موجود در دنیای رؤیاها نمادی از ترسهای ناخودآگاه، اضطرابهای ریشهای، افراد ریاکار، وسوسههای پنهان یا مشکلاتی است که ذهن بیننده را در لایههای زیرین خود مشغول کرده است. با این مقاله از فال و فیلم همراه باشید تا با تمام جزئیات این خواب پررمز و راز آشنا شوید.
لیست محتوای این مقاله
نکات کلیدی پیش از تفسیر
- تعبیر خواب جن بیش از آنکه به موجودات ماورایی اشاره کند، نمادی از ترسها، وسوسهها و دشمنان پنهان در زندگی واقعی شماست.
- واکنش شما در خواب (فرار، ایستادگی، خواندن دعا یا ذکر) مهم است.
- شکل، رنگ، مکان و رفتار جن در خواب، هر کدام بخش متفاوتی از روان یا موقعیت زندگی شما را بازتاب میدهند.
- از نگاه معبران اسلامی، خواندن آیات قرآنی در خواب علیه جن، نشانهٔ قدرت ایمان و رفع بلا در عالم بیداری است.
- احساس خود را بلافاصله پس از بیدار شدن یادداشت کنید؛ این حس، دقیقترین سرنخ برای یافتن تعبیر شخصی خوابتان خواهد بود.
تعبیر خواب جن به شکل انسان امام صادق
امام صادق (ع) در تعبیر خواب جن به شکل انسان، این رؤیا را به برخورد با دشمنی پنهانکار یا شخصی ریاکار و فریبنده نسبت دادهاند. وقتی موجودی در خواب با چهرهای آشنا اما با ماهیتی جنگونه ظاهر میشود، ناخودآگاه شما در حال ارسال هشداری جدی دربارهٔ یکی از نزدیکانتان است. این آشنایی ظاهری نباید شما را فریب دهد، زیرا درست در همین نقطه است که خطر پنهان شده است.
اگر جن در خواب شما چهرهای کاملاً آشنا دارد، این هشداری است که شاید به برخی از اطرافیان خود بیش از اندازه اعتماد کرده باشید و از نیتهای پنهانشان بیخبر مانده باشید. احساس شما در برابر این جن نقشی کلیدی در تعبیر دارد. اگر از دیدنش وحشت کنید و پا به فرار بگذارید، نشان میدهد که در بیداری نیز در مقابل این شخصیت متقلب احساس ضعف میکنید و توانایی مقابله با او را در خود نمیبینید.
اما چنانچه در خواب بر آن جن غلبه کنید، او را از خود برانید یا حتی شکستش دهید، تعبیرش پیروزی چشمگیر بر رقیبان، دشمنان و کسانی است که قصد آسیب رساندن به شما را داشتهاند. نکتهٔ مهم دیگر اینکه اگر جنِ انساننما به شما چیزی بدهد یا با شما سخنی بگوید، باید مفهوم آن کلام یا شیء را جدی گرفت، چراکه ممکن است پیامی از ضمیر ناخودآگاه شما دربارهٔ یک رابطهٔ پنهان یا یک موقعیت مشکوک باشد که عقل خودآگاهتان از کنارش بهسادگی گذشته است.
تعبیر خواب جن نامرئی امام صادق
جن نامرئی در خواب مستقیماً با بخشهایی از روان شما سر و کار دارد که منشأ نگرانیها و ترسهایتان را نمیشناسید. به تعبیر امام صادق (ع)، چنین خوابی گاهی نشانهٔ حضور دشمنی بسیار زیرک و پنهانکار است که در سکوت کامل به شما نزدیک میشود و هرگز خود را آشکار نمیکند. این دشمن میتواند ماهیتی کاملاً متفاوت با آنچه تصور میکنید داشته باشد.
این دشمن لازم نیست حتماً یک انسان باشد؛ میتواند یک عادت مخرب، یک وسواس فکری یا نوعی حسادت باشد که از چشم خودتان پنهان مانده و بیآنکه متوجه باشید، روزبهروز در حال قویتر شدن است. اگر در خواب، در عین حال که جن را نمیبینید اما حضورش را حس میکنید و با این وجود دچار ترس شدید نمیشوید، خواب مژده میدهد که از این نگرانیهای مبهم بهزودی عبور میکنید. شنیدن صدای جن نامرئی بدون دیدن تصویرش، گاهی هشدار میدهد که شایعاتی پشت سرتان در جریان است یا فردی در غیاب شما قصد فریبکاری دارد، بدون آنکه بتوانید دقیقاً او را شناسایی کنید.

تعبیر خواب جن و بسم الله گفتن
یکی از مثبتترین حالتهای ممکن در خواب جن، لحظهای است که بیننده بر زبان میآورد: «بسم الله الرحمن الرحیم». این واکنش در خواب مستقیماً بازتاب قدرت ایمان و توکل شما در بیداری است. چنین خوابی نشان میدهد که حتی در ناخودآگاهترین لایههای ذهن، نخستین پناهگاه شما خداوند است و این ایمان ریشهدار به صورت خودکار در برابر خطرات فعال میشود.
اگر پس از گفتن بسم الله، جن از شما دور شود، ناپدید گردد یا بسوزد، مژدهٔ رفع گرفتاریهای بزرگ و دفع شر از جانب دشمنان قسمخورده را میدهد. حتی اگر در خواب از شدت ترس، بسم الله را نجوا کنید و با لرزش صدا آن را بر زبان آورید، باز هم تعبیرش آن است که در برابر بزرگترین ترسهای زندگی خود ایستادهاید و بهزودی بر آنها غلبه خواهید کرد.
برخی از معبران کهن گفتهاند که اگر بیننده در خواب با صدای رسا و محکم این ذکر را بگوید و جن از برابرش بگریزد، در بیداری حجتی قوی در برابر متهمکنندگان یا بدخواهان خود پیدا میکند و آبرویش محفوظ میماند. این خواب همچنین میتواند پیامی برای یادآوری اهمیت ذکر و یاد خدا در زندگی روزمره باشد.
تعبیر خواب جن حضرت یوسف
در روایات منسوب به حضرت یوسف (ع)، پدیدهٔ دیدن جن در خواب اغلب به وسوسه، فریب و حیلههای پیچیده تفسیر شده است. حضرت یوسف (ع) که علم تعبیر خواب را از جانب خداوند دریافت کرده بود، به رمزگشایی از نمادهایی میپرداخت که ریشه در ناخودآگاه و موقعیتهای پنهان زندگی بیننده داشتند. از این منظر، جن نمادی از نیروهای وسوسهگری است که در لفافهای از جذابیت ظاهری به سراغ انسان میآیند.
اگر جن به شما نزدیک شود و قصد آزار داشته باشد، ممکن است با موقعیتی وسوسهانگیز روبهرو شوید که ظاهری فریبنده اما باطنی خطرناک دارد. این موقعیت میتواند یک پیشنهاد کاری مشکوک، یک رابطهٔ عاطفی نادرست یا تصمیمی مالی پرریسک باشد که در نگاه اول بسیار سودآور و وسوسهکننده جلوه میکند.
نکتهٔ کلیدی در تعبیر یوسفی این است که اگر جن در خواب آسیبی به شما نرساند، اصل ماجرا بیشتر در حد یک نگرانی ذهنی یا دغدغهٔ روحی باقی میماند و خبری از خطر واقعی نیست. اما اگر جن را ببینید که از برابرتان میگریزد یا با ضربهای شما او را نابود میکنید، مفهومش آن است که به یاری خداوند، دسیسههای پنهانی علیه شما نقش بر آب خواهد شد و از گردنهٔ مشکلات بزرگ سلامت عبور میکنید.
تعبیر خواب جن نامرئی در خانه
خانه در خواب نماد حریم امن شخصی، خانواده و زندگی خصوصی شماست. دیدن یا حس کردن جن نامرئی در خانه پیامی مستقیم از ناآرامیهای درونی یا تنشهای پنهان در این حریم مقدس است. این نوع خواب معمولاً زمانی رخ میدهد که آرامش خانه به شکلی نامحسوس در حال خدشهدار شدن است و شما در بیداری هنوز به آن آگاه نشدهاید.
اگر احساس میکنید جن در گوشهای از اتاق نشسته یا در راهروها پرسه میزند، شاید میان اعضای خانواده اختلافهایی وجود دارد که کسی جرئت بیان آن را ندارد. گاهی این خواب پس از یک مشاجرهٔ حلنشده یا هنگامی رخ میدهد که یکی از اعضای خانه دچار افسردگی یا اضطرابی پنهان است و این بار روانی به صورت انرژیهای سنگین در فضای خانه حس میشود.
اگر در خواب موفق شوید با خواندن دعا، روشن کردن نور یا فریاد کشیدن، جن را از خانه بیرون کنید، نوید بازگشت آرامش، رفع کدورتها و پایان دورهای از تشویش در خانواده را میدهد. این خواب همچنین میتواند هشدار دهد که فردی غریبه یا حتی آشنا با نیتی ناخالص به حریم خانواده نزدیک شده و انرژی منفی را وارد آن کرده است. در این صورت، محافظت بیشتر از حریم خصوصی و روابط خانوادگی ضروری به نظر میرسد.
تعبیر خواب جن به شکل زن
چهرهٔ زنانهٔ جن در خواب به ندرت تصادفی است و اغلب به وسوسههای احساسی، فریبهای عاطفی و امور مرتبط با دنیای درونی اشاره میکند. زنانگی در عالم رؤیا نمادی از عواطف، روابط و لایههای نرمتر روان است و وقتی جن این قالب را به خود میگیرد، نشان میدهد که خطر از ناحیهٔ احساسات و دلبستگیها به شما نزدیک شده است.
اگر زنی که در خواب میبینید بسیار زیبا و جذاب باشد، این هشداری است که شاید فریب ظاهر فریبندهٔ یک موقعیت یا رابطهٔ عاطفی را بخورید و از عقل و منطق فاصله بگیرید. این خواب بهویژه برای کسانی که در آستانهٔ یک تصمیم بزرگ عاطفی یا مالی هستند، زنگ خطری جدی به شمار میآید و توصیه میکند که پیش از هر اقدامی، از مشورت با افراد مورد اعتماد غافل نشوند.
اما اگر جنِ زن چهرهای ترسناک، زشت یا آشفته داشته باشد، نشاندهندهٔ حجم انباشتهشدهای از غمها، دلخوریهای کهنه و عقدههای عاطفی است که ذهن شما را فرسوده کرده است. گاهی نیز جن به شکل زن سالخورده نماد خاطرات تلخی است که هنوز از آنها رها نشدهاید و به روحتان فشار میآورند. این خواب دعوتی است برای آشتی با گذشته و رها کردن بار سنگین کینهها و حسرتها.
تعبیر خواب جن سیاه
جن سیاه در میان تمام تصاویر خواب، یکی از قویترین نمادهای ترس، ضعف و فشارهای روانی است. رنگ سیاه در ذات خود نمادی از ناشناختهها، تاریکی مطلق و فقدان نور و امید است. وقتی جن با این رنگ در خواب ظاهر میشود، معمولاً نشان میدهد که با عمیقترین لایههای ترس و اضطراب خود روبهرو هستید.
این خواب معمولاً در دورههایی از زندگی ظاهر میشود که احساس میکنید در تاریکی مطلق گیر افتادهاید و هیچ روزنهٔ امیدی نمیبینید. جن سیاه میتواند تجسم یک دشمن بسیار سرسخت، یک بیماری سخت و طولانی، یا موجی از افکار منفی باشد که به افسردگی نزدیکتان کرده است. اگر در خواب از جن سیاه فرار میکنید و او شما را دنبال میکند، نشان میدهد که در بیداری مدام از روبهرو شدن با مشکل اصلی زندگی خود طفره میروید و این فرار، مشکل را بزرگتر و ترسناکتر جلوه میدهد.
اما اگر بایستید، با جن سیاه درگیر شوید و او را شکست دهید، این رؤیا به قلّهٔ بلندی از شجاعت و ارادهٔ شما اشاره دارد. چنین خوابی پس از بیداری باید به شما قدرتی تازه ببخشد، چراکه ناخودآگاهتان خبر از پیروزی نهایی بر بزرگترین مانع زندگیتان داده است. اینجا تعبیر خواب جن کاملاً بر پایهٔ نحوهٔ رویارویی شما با ترسهایتان بنا میشود.

تعبیر خواب جن به شکل انسان برای دختر مجرد
دختران مجردی که در خواب، جن را در کالبد انسان مشاهده میکنند، باید در انتخابهای عاطفی و اجتماعی خود دقت نظر بیشتری به خرج دهند. این خواب اغلب زنگ خطری برای ورود فردی به زندگی شماست که گفتار و ظاهرش با نیت درونیاش تفاوتی اساسی دارد. دوران مجردی، دوران تصمیمهای سرنوشتساز برای آینده است و این خواب هشدار میدهد که عجله در اعتماد کردن میتواند هزینههای سنگینی به همراه داشته باشد.
اگر این جنِ انساننما با شما خوشبرخورد و مهربان به نظر برسد اما باز هم در دلتان احساس ناامنی و ترس کنید، این تناقض میان ظاهر و شهود درونی را جدی بگیرید. ذهن ناخودآگاهتان چیزی را حس کرده که چشمانتان ندیده است و این حس ششم را نباید نادیده گرفت. بسیاری از زنان پس از چنین خوابی، متوجه نشانههایی از عدم صداقت در اطرافیان خود شدهاند که پیش از آن به آنها بیتوجه بودهاند.
اگر در خواب بتوانید نقشه یا فریب او را آشکار کنید یا از او فاصله بگیرید، در بیداری نیز از گزند یک رابطهٔ مسموم یا یک دوستی خطرناک در امان خواهید ماند. این خواب برای دخترانی که به تازگی با کسی آشنا شدهاند، حکم آینهای شفاف را دارد که نباید از کنار پیام آن بهسادگی گذشت.
تعبیر خواب دیدن جن به شکل بچه
کودک در خواب نماد یک آغاز، یک فکر تازه یا مسئلهای کوچک و در حال رشد است. وقتی جن خود را به شکل یک بچه نشان میدهد، یعنی موضوعی به ظاهر بیاهمیت، ساده و کوچک در زندگی شما ریشه دوانده که اگر به آن بیتوجهی کنید، در آینده به بحرانی بزرگ و مهارنشدنی تبدیل میشود. این ترکیب از معصومیت ظاهری و ماهیت پنهان جن، یکی از فریبندهترین نمادهای خواب است.
این «بچه» میتواند یک عادت بد کوچک، یک دروغ مصلحتی به ظاهر ساده، یا یک بدهی کوچک باشد که دارد بیصدا بزرگ میشود. اگر بچه در خواب رفتار آرامی دارد و فقط به شما نگاه میکند، هنوز فرصت دارید آن مشکل را در نطفه خفه کنید. اما اگر ناگهان میخندد، جیغ میکشد یا حرکاتی ترسناک انجام میدهد، یعنی آن موضوع کوچک دیگر از کنترل خارج شده و بخشهایی از زندگیتان را تحت تأثیر قرار داده است.
تعبیرگران توصیه میکنند پس از این خواب، تمام جنبههای کوچک اما نگرانکنندهٔ زندگی خود را بازنگری کنید. شاید بیتوجهیهای روزمره، اهمالکاریهای کوچک یا چشمپوشیهای مکرر از مسائل به ظاهر کماهمیت، در حال تبدیل شدن به تهدیدی جدی برای آیندهٔ شما باشند.
تعبیر خواب جن به شکل حیوان
جن به شکل سگ
سگ در بیداری نماد وفاداری است، اما وقتی جن آن را به عنوان قالب خود انتخاب میکند، مفهوم وفاداری کاملاً وارونه میشود. این خواب نشان میدهد کسی که روزگاری به او اعتماد داشتید یا از شما حمایت میکرد، اکنون ممکن است به دشمنی آشکار و حسود تبدیل شده باشد. حملهٔ سگ در خواب نشانهٔ بالا گرفتن اختلافها و تنشهایی است که دیگر پنهانماندنی نیستند و به زودی علنی میشوند.
اگر سگ تنها پارس کند و نزدیک نشود، شاید هنوز فرصت برای کنترل بحران وجود داشته باشد. اما اگر سگ شما را گاز بگیرد، ممکن است به زودی ضربهای از ناحیهٔ کسی که روزگاری دوستش میپنداشتید، دریافت کنید.
جن به شکل گربه
گربه ذاتاً موجودی مرموز و غیرقابل پیشبینی است. جن در قالب گربه به شخصی حیلهگر در اطراف شما اشاره دارد که نقش بیطرف یا بیآزار را بازی میکند اما در خفا برای منافع خود برنامهریزی میکند. رنگ گربه در اینجا اهمیت بسیاری دارد: گربهٔ سیاه نماد دشمنی بسیار پنهان، گربهٔ سفید نماد فریبی که در لفافهٔ مهربانی پیچیده شده، و گربهٔ وحشی نماد فردی است که در کمین نشسته تا در لحظهٔ مناسب به شما ضربه بزند.
جن به شکل مار
مار حتی در حالت عادی نیز در خواب نماد دشمن پنهان و خطر خاموش است. وقتی جن این شکل را به خود میگیرد، خطر دوچندان میشود. این خواب از دشمنی بسیار زیرک، کینهتوز و صبور خبر میدهد که شاید ماهها یا سالها منتظر فرصتی برای آسیب زدن بوده است. اگر مار در خواب شما را نیش بزند، ممکن است ضربهای کاری از ناحیهای که هرگز انتظارش را نداشتهاید، دریافت کنید.
تعبیر خواب جن به شکل مرد
وقتی جن خود را به شکل یک مرد نشان میدهد، تمرکز خواب بر روی قدرت، نفوذ یا تهدیدی مردانه در زندگی شماست. این مرد اگر ناشناس باشد، معمولاً استعارهای از اضطراب شما در برابر اقتدار، رئیستان در محل کار، پدر یا شخصیتی مقتدر در زندگیتان است که از رویارویی با او واهمه دارید. حالت چهره و بدن این مرد در خواب حرفهای زیادی برای گفتن دارد.
اگر مرد قویهیکل و ترسناک باشد، فشار سنگینی را روی دوشتان حس میکنید. اگر آرام ولی مرموز باشد، شاید کسی در خفا به دنبال کنترل زندگی شماست و شما حتی از حضورش آگاه نیستید. اگر این مرد آشنا باشد، باید بیدرنگ رابطهٔ واقعی خود با آن فرد را واکاوی کنید و ببینید آیا نشانههایی از پنهانکاری، سوءاستفاده یا حسادت در این رابطه وجود دارد یا خیر.

تعبیر خواب جن و خواندن سوره توحید
سوره توحید در خواب همچون شمشیری نوری در برابر تاریکیهای مطلق عمل میکند. اگر در عالم رؤیا، رو به جن کنید و این سوره را بخوانید، این عمل والاترین درجهٔ یقین و توحید درونی شما را به نمایش میگذارد. تعبیر این خواب آن است که در بحرانیترین لحظات زندگی، حافظ و نگهبان شما چیزی جز اعتقاد قلبیتان به یگانگی خداوند نیست و همین ایمان، بزرگترین دشمنان و ترسها را از شما دور میکند.
اگر با خواندن سوره توحید، جن ذوب شود، خاکستر گردد یا با وحشت بگریزد، پایان قریبالوقوع یک دورهٔ پراسترس، رهایی از یک توطئهٔ بزرگ و بازیافتن آرامش را نوید میدهد. این خواب همچنین میتواند پیامی برای افزایش ذکر و عبادت در زندگی روزمره باشد.
تعبیر خواب جن و خواندن سوره ناس
سوره ناس به صورت ویژه برای پناه بردن از شر وسواسهای خناس و موجودات پنهان نازل شده است. خواندن این سوره در خواب، مستقیماً به معنای قطع کردن رشتههای پنهان حسادت، چشمزخم و نیروهای منفیای است که شما را احاطه کردهاند. این خواب نشان میدهد که ناخودآگاه شما به درستی منبع اصلی اضطرابها و تشویشهایتان را شناسایی کرده و به دنبال دفع آن است.
اگر در خواب احساس کنید که با هر آیه از سوره ناس، حصاری از نور دورتان کشیده میشود و جن نمیتواند به شما نزدیک شود، این رؤیا تضمینی الهی برای حفظ شما در برابر خطرات پنهان و دشمنانی است که از روی حسد یا کینه در خفا برایتان نقشه میکشند. این خواب بهویژه به کسانی که مدام احساس میکنند بدشانسی یا حال بد به آنها چسبیده، آرامشی عمیق هدیه میدهد.
تعبیر خواب جن در حمام
حمام در تعبیر خواب، مکان تطهیر، پاکسازی و خلوت با خود است. دیدن جن در حمام نشان میدهد که حریم خصوصی و لحظات تنهایی شما توسط افکار وسواسی، گناهان گذشته یا احساس گناه مورد تهاجم قرار گرفته است. این خواب معمولاً به کسانی دست میدهد که در بیداری نمیتوانند با خودشان خلوت کنند و مدام درگیر نشخوار فکری یا عذاب وجدان هستند.
اگر جن در حمام به شما حمله کند، ممکن است از یک راز فاششده یا مسئلهای خصوصی که دیگران از آن باخبر شدهاند، در رنج باشید. اما شستوشوی خود و بیرون راندن جن از حمام، نمادی از تصمیم قطعی برای شستوشوی روحی و رهایی از قیدوبندهای گذشته است. این خواب مژده میدهد که دورهای از پالایش و سبک شدن روانی در راه است.
تعبیر خواب جن و آتش
آتش عنصر وجودی جن است، بنابراین دیدن جن در میان شعلهها یا تسلط او بر آتش، معمولاً هشدار میدهد که خشمی قدیمی یا بحرانی عاطفی در شرف انفجار است. اگر در خواب، جن با مشعلی از آتش به سمت شما بیاید، ممکن است فردی خشمگین در کمین آبرو یا آرامش شما باشد و قصد دارد با شعلهور کردن اختلافات، زندگی شما را دچار آشوب کند.
اما اگر شما با نیروی ایمان یا با آب، آتش جن را خاموش کنید، این عمل نمادی از کنترل احساسات سرکش و خاموش کردن فتنهای پیش از شعلهور شدن است. این خواب همچنین میتواند به خشم فروخوردهای در درون خودتان اشاره داشته باشد که نیازمند مدیریت و تخلیهٔ سالم است.
تعبیر خواب جن در قبرستان
قبرستان محل سکوت، مرگ و ارواح است. دیدن جن در قبرستان به معنای درگیری ذهنی شما با گذشتهای دفننشده یا کینهای کهنه است. این خواب ممکن است به شما هشدار دهد که هنوز با خاطرات یک شکست عاطفی، یک خیانت قدیمی یا یک عزیز از دسترفته تسویه حساب نکردهاید و این گرههای بازنشده، تبدیل به شبحهایی در ناخودآگاهتان شدهاند.
اگر جن از قبری خارج شود، شاید رازی از گذشته در حال آشکار شدن باشد و به زودی اطلاعاتی به دست شما برسد که مدتها از آن بیخبر بودهاید. این خواب دعوت میکند که با شجاعت به گذشتهٔ خود نگاه کنید و زخمهای کهنه را التیام بخشید، پیش از آنکه آنها به صورت مشکلاتی بزرگتر در زمان حال ظاهر شوند.
جمعبندی نهایی
تعبیر خواب جن، برخلاف ترسی که در لحظه ایجاد میکند، بیش از آنکه خبر از جنزدگی یا آسیبهای ماورایی بدهد، نقشهٔ گنجی برای ورود به زیرزمین روان شماست. هر شکل، هر رنگ و هر واکنشی که در این خواب تجربه میکنید، تکهای از پازل شخصیت، ترسها و چالشهای کنونی شما در بیداری است. مرور کردن احساس خود هنگام بیدار شدن، نوشتن جزئیات خواب در دفتر و تفکر بر موقعیتهای مشابه در زندگی واقعی، کلید اصلی رمزگشایی از این رؤیای پررمز و راز است.
به یاد داشته باشید که خواندن ذکرهای قرآنی، استغفار و دعا برای دفع شر، بزرگترین سلاح مؤمن در خواب و بیداری محسوب میشود و خود این واکنشها نشان از سلامت و نیرومندی ایمان شما دارد. بنابراین، به جای ترسیدن، این خواب را فرصتی برای شناخت عمیقتر خود و نزدیکتر شدن به خداوند بدانید.
