غزل ۱۲۷ حافظ غزل عاشقانه‌ای است. در دو بیت چهارم و پنجم تکرار قافیه دارد و در بعضی از نسخه‌های معتبر دیوان، این دو بیت پشت سر هم نیامده، اما در هر حال تکرار قافیه برجاست. با فال و فیلم همراه باشید تا با عمق این شعر بسیار زیبا آشنا شوید.

متن غزل ۱۲۷ حافظ

روشنی طلعت تو ماه ندارد
پیش تو گل رونق گیاه ندارد

*******

گوشه ابروی توست منزل جانم
خوشتر از این گوشه پادشاه ندارد

*******

تا چه کند با رخ تو دود دل من
آینه دانی که تاب آه ندارد

*******

شوخی نرگس نگر که پیش تو بشکفت
چشم دریده ادب نگاه ندارد

*******

دیدم و آن چشم دل سیه که تو داری
جانب هیچ آشنا نگاه ندارد

*******

رطل گرانم ده ای مرید خرابات
شادی شیخی که خانقاه ندارد

*******

خون خور و خامش نشین که آن دل نازک
طاقت فریاد دادخواه ندارد

*******

گو برو و آستین به خون جگر شوی
هر که در این آستانه راه ندارد

*******

نی من تنها کشم تطاول زلفت
کیست که او داغ آن سیاه ندارد

*******

حافظ اگر سجده تو کرد مکن عیب
کافر عشق ای صنم گناه ندارد

معنی واژه‌های دشوار غزل ۱۲۷ حافظ

معنی بیت به بیت غزل ۱۲۷حافظ (روشنی طلعت تو ماه ندارد)

روشنی طلعت تو ماه ندارد
پیش تو گل رونق گیاه ندارد

۱- طلعت همریشه با طلوع، به معنی پیدا شدن و در اینجا چهره و صورت معشوق است. گل، گل سرخ است (۹:۱ و ۵:۲۵). گیاه، سبزه و علفی خودروست. گل سرخ با همه زیبایی در کنار تو جلوه ندارد، و مثل علف هرز است.

گوشه ابروی توست منزل جانم
خوشتر از این گوشه پادشاه ندارد

۲- جان من همواره گرفتار عشق تو و آرزومند دیدار توست، که انگار چون مسافری در گوشه ابروی تو فرود آمده است و چنان از این منزلگاه خوشحال است که برای او از قصر شاهان بهتر است (نگ: دل ز ما گوشه گرفت، ابروی دلدار کجاست؟ ۱۹:۷).

تا چه کند با رخ تو دود دل من
آینه دانی که تاب آه ندارد

۳- آینه را با صیقل دادن یک صفحهٔ آهنی می‌ساخته‌اند و غالباً بخار و رطوبت آن را تیره می‌کرده است، و آینه‌های شیشه‌ایی هم از بخار تیره می‌شود. در اینجا آه عاشق به‌ دود و با مسامحه به بخار تشبیه شده است و چهره معشوق به آینه. اگر آه من اثر کند می‌ترسم که زیبایی روی تو پایدار نماند.

 شوخی نرگس نگر که پیش تو بشکفت
چشم دریده ادب نگاه ندارد

۴- شوخی یعنی بی‌شرمی. گل نرگس در برابر چشم تو زیبایی ندارد و اگر بشکفد بی‌شرم است (۶:۱۱۸ و ۴:۶۹) پیش تو، یعنی با وجود تو، با وجود زیبایی چشم تو.

دیدم و آن چشم دل سیه که تو داری
جانب هیچ آشنا نگاه ندارد

۵- چشم دل سیه، یعنی چشم سیاه که مردمک آن سیاه است (نگ: ترک دل سیه ۴:۶۷). دیدم و دریافتم که چشم تو رحمی به حال آشنايان ـ عاشقان ـ ندارد.

رطل گرانم ده ای مرید خرابات
شادی شیخی که خانقاه ندارد

۶- رطل گران یعنی پیمانه بزرگ، و اگر صفت گران هم نباشد، رطل جام بزرگ است، ساغر و پیاله نیست (۸:۸۷). مرید خرابات ساقی میخانه است ـ مغ‌بچه یا ترسابچه باده‌فروش (نگ: ص ۳۴) ـ که میکده خانقاه اوست. شیخ این خانقاه هم پیر می‌فروش است و پیر مغان حافظ (نگ: ص ۳۲ و ۳۳). شادی … یعنی به سلامتی … (۸:۱۲۳) به‌من شراب بده تا به‌سلامتی پیر میخانه بنوشم.

خون خور و خامش نشین که آن دل نازک
طاقت فریاد دادخواه ندارد

۷- آن دل نازک، دل معشوق است که از غم عاشق غمی ندارد. دوری او را تحمّل کن و چیزی نگو (نگ: خانه پروری چه تاب آرد غم چندین غریب ۱۴:۲).

گو برو و آستین به خون جگر شوی
هر که در این آستانه راه ندارد

۸- این آستانه، کوی معشوق یا درگاه خانه اوست. هر عاشقی که در این درگاه راهش نمی‌دهند، چاره‌ی ندارد جز این که خون بگرید. (بیت ۷:خون خور) و با آستین خود اشک خونین خود را پاک کند. در نظر قدما جگر جای عواطف است (نگ: آستین و آستان ۲:۱۲۱).

نی من تنها کشم تطاول زلفت
کیست که او داغ آن سیاه ندارد

۹- تطاول به معنی غارت، و در غزل تطاول زلف این است که دل‌ها را می‌رباید (۲:۱۱۲ و ۱۶:۱۴). این زلف سیاه تو ـ این زیبایی تو ـ دل خیلی‌ها را برده است.

حافظ اگر سجده تو کرد مکن عیب
کافر عشق ای صنم گناه ندارد

۱۰- سجده، خاص خداست، و سجده به معشوق کاری است که کافر یا مشرک می‌کند. کافر عشق در غزل دیگر کسی است که راه عشق را درست نپیماید (۴:۲۶) اما در اینجا یعنی کسی که عشق، او را از راه خدا دور کرده. من به تو سجده می‌کنم و کفر عاشقان گناه نیست (گفتا: به‌کوی عشق هم این و هم آن کنند ـ ۱۹۸:۲).

منبع این بخش: نقد و شرح غزل‌های حافظ از محمد استعلامی

تفسیر غزل ۱۲۷حافظ + فال برای نیت‌های مختلف

هشدار: فال غزل ۱۲۷ حافظ صرفاً جنبه سرگرمی دارد و نباید ملاک تصمیمات مهم زندگی قرار گیرد.