در این مقاله به سراغ یکی از عمیقترین غزلهای حافظ شیرازی میرویم؛ غزل ۱۱۹ حافظ با مطلع «دلی که غیب نمای است و جام جم دارد». در ادامه ضمن خواندن متن کامل شعر به تفسیر آن در نیتهای مختلف میپردازیم و نکات مهم فال را مرور میکنیم. با ما همراه باشید تا از زوایای تازهای به این اثر ارزشمند نگاه کنیم. اگر میخواهید اطلاعات بیشتری در مورد شعرهای دیگر حافظ کسب کنید، حتماً به فال و فیلم سر بزنید.
لیست محتوای این مقاله
متن کامل غزل ۱۱۹ حافظ
دلی که غیب نمای است و جام جم دارد
ز خاتمی که دمی گم شود چه غم دارد
***
به خط و خال گدایان مده خزینه دل
به دست شاهوشی ده که محترم دارد
***
نه هر درخت تحمل کند جفای خزان
غلام همت سروم که این قدم دارد
***
رسید موسم آن کز طرب چو نرگس مست
نهد به پای قدح هر که شش درم دارد
***
زر از بهای می اکنون چو گل دریغ مدار
که عقل کل به صدت عیب متهم دارد
***
ز سر غیب کس آگاه نیست قصه مخوان
کدام محرم دل ره در این حرم دارد
***
دلم که لاف تجرد زدی کنون صد شغل
به بوی زلف تو با باد صبحدم دارد
***
مراد دل ز که پرسم که نیست دلداری
که جلوه نظر و شیوه کرم دارد
***
ز جیب خرقه حافظ چه طرف بتوان بست
که ما صمد طلبیدیم و او صنم دارد
نکات مهم این فال
- ارزش واقعی خود را بدانید و دل را به هر کسی نسپارید.
- در برابر سختیها مثل سرو استوار بایستید، نه چون درختی ضعیف.
- اسرار درون را فقط با محرمان واقعی در میان بگذارید.
- عجله نکنید؛ هر کسی ظرفیت شنیدن یا همراهی ندارد.
- به نشانههای کوچک ولی پایدار (مثل وفاداری) توجه کنید تا ظاهر فریبنده.
تفسیر غزل ۱۱۹ حافظ در نیت ازدواج
اگر نیت شما ازدواج است، غزل ۱۱۹ حافظ بر اصالت و ارزش بالای قلب شما تأکید میکند. نباید خزینه دل را به ظاهر فریبنده گدایان بسپارید. بهتر است دنبال کسی باشید که محترم و وفادار باشد. عجله در انتخاب ممکن است به پشیمانی منجر شود. مشورت با والدین و افراد خردمند راهگشاست.
نگاه غزل ۱۱۹ حافظ به نیت مالی و شغلی
در مسائل مالی و شغلی، این غزل نوید موفقیت میدهد به شرط آنکه با همت و استقامت پیش بروید. همان سرو که در برابر خزان میایستد، شما هم با درایت و مشورت با اهل فن میتوانید به سود برسید. غزل ۱۱۹ حافظ به شما یادآوری میکند سرمایه عمر را بیهوده هدر ندهید و با سرعت عمل هوشمندانه تصمیم بگیرید.
تفسیر غزل حافظ در نیت مهاجرت
اگر قصد مهاجرت دارید، مصرع «رسید موسم آن کز طرب چو نرگس مست» نوید شروع فصلی تازه را میدهد. اما باید استوار بمانید و با برنامهریزی دقیق حرکت کنید. غزل ۱۱۹ حافظ به شما میگوید که با حفظ ریشهها و مشورت با آگاهان، سختیهای مسیر را پشت سر خواهید گذاشت.
پیام غزل ۱۱۹ حافظ درباره آینده یک رابطه
در خصوص ادامه یک رابطه، غزل تأکید میکند که اگر طرف مقابل «جلوه نظر و شیوه کرم» دارد، رابطه پایدار میماند. اما اگر فقط ظاهر است، مانند درخت بیطاقت در خزان فرو میریزد. پس دل به هر کس ندهید و عمق روابط را با معیارهای واقعی بسنجید.
پیام غزل حافظ به افراد صبور
ای انسان صبور! غزل به تو میگوید همانند سرو با همت بلند ایستادهای و روزگار طرب را خواهی دید. اسرار دلت را به نامحرم مگو و بدان ارزش تو در گذر زمان روشن میشود. صبر تو پاداش خواهد گرفت.
هشدار غزل حافظ به افراد عجول
اگر شتابزده هستید، این غزل هشدار میدهد: «نه هر درخت تحمل کند جفای خزان». هر رازی را نباید با هر کس گفت و هر دلی را نباید زود سپرد. آهسته و با تأمل گام بردارید و پیش از هر اقدام، همه جوانب را مشورت کنید.
معنای غزل حافظ برای کسی که در ناامیدی به سر میبرد
اگر ناامید هستید، بدانید که دل لطیف شما گنجی کمیاب است. آن را به هوسهای زودگذر نفروشید. از نزدیکان مشورت بگیرید و اراده را محکم کنید. با صبر و تکیه بر ارزشهای درونی، از این وضعیت عبور میکنید. تفسیر غزلهای حافظ را در وبسایت ما دنبال کنید.
همچنین بخوانید: تفسیر غزل ۱۱۵ حافظ (نیات مختلف + معنی ابیات)
📜 نسخه اختصاصی عمو حافظ برای شخص شخیص شما!
شما که فال گرفتهای و حالا با نگاه جدی نشستهای ببینی «چی در میاد»،
عمو حافظ اول یه لبخند معنیدار میزنه و میگه:
دل تو از اون مدل دلهاست که اگر یه انگشتر سلطنتی هم گم کنه، شونه بالا میندازه و میگه «خودم تاجم!»
یعنی چی؟ یعنی سرمایه اصلیت درونه، نه در و دیوار و آدمای دور و بر.
بعدش خیلی محترمانه اما قاطع اضافه میکنه:
لطفاً خزانه قلبت رو به هر خط و خال خوشآبورنگ نسپار!
ظاهرِ براق همیشه نشونه اصالت نیست.
دل تو جای آدمیه که قدرشو بدونه، نه کسی که فقط بلده نگاه کنه و رد شه.
تازه یه نکته مهم هم میگه:
همه درختا طاقت پاییز رو ندارن.
اگه این روزا یه کم سرده، یه کم سختی هست، یه کم بلاتکلیفی اذیتت میکنه،
بدون که تو از جنس سروی، نه از جنس برگای لرزون.
پاییز کارش امتحانه، نه پایان.
و اما اون بخش هیجانانگیز ماجرا:
یه فصل تازه تو راهه.
اما نه برای عجولها.
برای اونایی که بلدن صبر کنن، بلدن راز دلشونو پیش هر کسی پهن نکنن،
و بلدن فرق «شور لحظهای» رو با «ارزش موندگار» تشخیص بدن.
🎯 حالا یه توصیه خودمونی از طرف عمو حافظ:
اولاً نفس عمیق بکش.
دوماً یه لیوان آب بخور (جدی میگم، نصف تصمیمای بد از کمآبیه!)
سوماً هر چیزی که برق میزنه رو طلا حساب نکن.
اگه نیتت ازدواجه، دنبال آدمی باش که وقتی روزای معمولی میاد، هنوز محترم و مهربونه.
اگه نیتت کار و پوله، عجله نکن فقط چون بقیه دویدن.
اگه نیتت مهاجرته، لازم نیست پس از مهاجرت گذشتهات رو انکار کنی یا همه چیز رو ول کنی و بری.
اگه تو رابطهای و مرددی، ببین طرف مقابلت وقت سختی هم همون آدم جذاب روزای خوبه یا نه.
خلاصه کلام؟
تو گرونتری از اون چیزی که گاهی خودت فکر میکنی.
دل رو مفت نده، راز رو ارزون نگو، و برای هر تصمیم یه شب روش بخواب.
دنیا قراره با آدمای باوقار راه بیاد، نه با عجولای هیجانی.
امضا: عمو حافظ
بیشتر بخوانید: تفسیر غزل ۱۱۴ حافظ (همای اوج سعادت به دام ما افتد)
معنی بیت به بیت غزل ۱۱۹ حافظ
بیت اول
«دلی که غیب نمای است و جام جم دارد
ز خاتمی که دمی گم شود چه غم دارد»
معنی: قلبی که اسرار پنهان هستی را آشکار میسازد و مانند جام جمشید همه چیز را نشان میدهد، اگر لحظهای انگشتر سلطنتی را از دست بدهد، هیچ اندوهی به خود راه نمیدهد؛ زیرا قدرت واقعیاش در درون خودش نهفته و وابسته به چیزهای خارجی نیست.
💡 نکات: «غیبنما» یعنی آشکارکننده امور غیبی؛ «جام جم» جام افسانهای جمشید که جهان را نمایان میکرد؛ «خاتم» انگشتر سلطنتی یا انگشتر سلیمان که نماد قدرت است.
بیت دوم
«به خط و خال گدایان مده خزینه دل
به دست شاهوشی ده که محترم دارد»
معنی: گنجینه قلب خود را به خط و خال و زیباییهای ظاهری افراد پست و بیارزش نسپار؛ بلکه آن را به کسی بزرگمنش و باوقار بده که ارزش و احترام واقعیاش را بداند و قدرش را بشناسد.
💡 نکات: «خزینه دل» یعنی گنج دل؛ «گدایان» کنایه از نااهلان و فرومایگان؛ «شاهوش» یعنی شاهوش یا شاهمانند، کسی با صفات پادشاهی و بزرگواری.
بیت سوم
«نه هر درخت تحمل کند جفای خزان
غلام همت سروم که این قدم دارد»
معنی: هر درختی تاب تحمل سختی و ستم پاییز را ندارد؛ من بنده همت والا و استواری سرو هستم که چنین پایداری و مقاومتی را داراست.
💡 نکات: «جفای خزان» یعنی بیرحمی پاییز که برگها را میریزد؛ «سرو» نماد آزادگی، استقامت و سربلندی؛ «قدم» یعنی پایداری و ایستادگی.
بیت چهارم
«رسید موسم آن کز طرب چو نرگس مست
نهد به پای قدح هر که شش درم دارد»
معنی: زمانش فرا رسیده که برای کسب شادی و سرمستی، مانند گل نرگس که مستانه سر به زیر دارد، هر کس حتی اگر فقط شش درهم پول داشته باشد، آن را پای جام شراب بریزد و خرج کند.
💡 نکات: «طرب» یعنی شادی و نشاط؛ «شش درم» مقدار کمی پول؛ اشاره به فصل بهار و دعوت به بادهنوشی و رهایی از مالاندوزی.
بیت پنجم
«زر از بهای می اکنون چو گل دریغ مدار
که عقل کل به صدت عیب متهم دارد»
معنی: مانند گل که زیباییاش را دریغ نمیکند، اکنون طلا و داراییات را برای خرید شراب بخل نکن؛ وگرنه عقل کامل تو را به صدها نقص و ایراد متهم خواهد کرد.
💡 نکات: «زر» یعنی طلا؛ «بهای می» قیمت شراب؛ «عقل کل» عقل کامل یا حکمت برتر؛ کنایه از اینکه بخل در لذت بردن از زندگی نشانه کمبود عقل است.
بیت ششم
«ز سر غیب کس آگاه نیست قصه مخوان
کدام محرم دل ره در این حرم دارد»
معنی: از اسرار غیب کسی خبر ندارد، پس داستان و قصه بیهوده مگو؛ کدام دلآگاه و محرم واقعی وجود دارد که به این حرم اسرار راه یافته باشد؟
💡 نکات: «سر غیب» رازهای پنهان الهی؛ «محرم دل» کسی که شایسته اعتماد به اسرار باشد؛ «حرم» مکان مقدس اسرار غیب؛ بیت بر ناشناختنی بودن کامل غیب تأکید دارد.
بیت هفتم
«دلم که لاف تجرد زدی کنون صد شغل
به بوی زلف تو با باد صبحدم دارد»
معنی: دل من که ادعای بیتعلقی و تجرد از دنیا میکرد، اکنون صدگونه کار و مشغله با عطر گیسوی تو و همراه نسیم سحر دارد.
💡 نکات: «لاف تجرد» ادعای رهایی از تعلقات؛ «صد شغل» یعنی هزاران دلبستگی؛ «بوی زلف» عطر موهای یار؛ دل در عشق گرفتار شده است.
بیت هشتم
«مراد دل ز که پرسم که نیست دلداری
که جلوه نظر و شیوه کرم دارد»
معنی: آرزوی دلم را از چه کسی جویا شوم وقتی هیچ دلربایی نیست که دارای زیبایی نگاه و شیوه بخشندگی و مهربانی باشد.
💡 نکات: «مراد دل» خواسته قلب؛ «دلداری» یار دلسوز؛ «جلوه نظر» زیبایی و جلوه نگاه؛ «شیوه کرم» روش سخاوت و لطف.
بیت نهم
«ز جیب خرقه حافظ چه طرف بتوان بست
که ما صمد طلبیدیم و او صنم دارد»
معنی: از آستین خرقه ریایی حافظ چه سودی میتوان به دست آورد؟ ما خداوند یگانه (صمد) را طلب کردیم، اما او (خرقهپوش یا ظاهراً عارفنما) بتی در دل دارد.
💡 نکات: «جیب خرقه» آستین یا جیب لباس درویشی؛ «طرف بستن» سودی بردن؛ «صمد» خدا؛ «صنم» بت؛ انتقاد از ریاکاری و اینکه برخی عارفنماها خود بتپرستند.
همچنین بخوانید: تفسیر غزل ۱۱۳ حافظ (بنفشه دوش به گل گفت و خوش نشانی داد)
